Adres: ul. Szeroka 24
Jest to najstarsza synagoga w Krakowie, wzniesiona na początku XV wieku. Jej budynek został przebudowany w 1570 r. pod nadzorem włoskiego architekta, Matteo Gucci.
Podczas II wojny światowej synagoga była używana przez Niemców jako magazyn. Po zakończeniu wojny budynek pozostawał w stanie ruiny do 1956 r., kiedy to rozpoczęto jego odbudowę i konserwację zachowanych elementów architektury. Prace te ukończono w roku 1959, a Żydowska Gmina Wyznaniowa przekazała synagogę w użytkowanie Muzeum Historycznemu Miasta Krakowa i powstał w niej oddział Muzeum: Dzieje i Kultura Żydów.
Z przedwojennego wystroju synagogi zachowało się niewiele. Na przykład imponująca bima pośrodku sali jest zrekonstruowana. Zachowały się natomiast aron ha-kodesz, skarbona znajdująca się w głównej Sali modlitewnej oraz fragmenty polichromii.
Przez wieki Stara Synagoga pełniła bardzo istotną rolę w żydowskiej społeczności; ze względu na swój status gminnej synagogi była nie tylko miejscem kultu religijnego, ale i ośrodkiem sprawowania władzy. Nie dziwi zatem fakt, iż to w tej synagodze w 1794 r. apelem swym Tadeusz Kościuszko zachęcał Żydów do walki o niepodległość Polski. Wydarzenie to upamiętnia tablica przy wejściu.
“Żydzi dowiedli światu, iż tam, gdzie ludzkość zyskać może, życia swojego oszczędzać nie umieją.” Generał Tadeusz Kościuszko
Obecnie w Starej Synagodze prezentowana jest starannie opracowana stała wystawa dotycząca rytuału modlitewnego oraz świąt dorocznych i rodzinnych w kulturze żydowskiej ze szczególnym uwzględnieniem tradcji Żydów krakowskich.
Poznając na przykład przedmioty i zwyczaje związane ze Świętem Pesach, zwiedzający mogą pogłębić swoją wiedzę o kontekst biblijny święta i zrozumieć znaczenie obrzędów. W części poświęconej małżeństwu wystawione są np. takie dokumenty, jak kontrakt małżeński i list rozwodowy.
Obok obrazów i dzieł sztuki synagogalnej na wystawie znajdują się też inne przedmioty związane z obrzędowością żydowską, takie jak pieczęcie do mięsa koszernego, naczynia do obmywania rąk, czy świąteczna zabawka: bączek chanukowy. Prezentowane są także liczne zdjęcia archiwalne pokazujące życie Żydów w Krakowie i innych częściach Polski. W przepięknej siedemnastowiecznej sali kobiet Muzeum organizuje wystawy czasowe.
Muzeum Historyczne Miasta Krakowa spisało się znakomicie, tworząc wystawę, która informuje i kształci. Każdy, kto odwiedzi synagogę, opuści to miejsce z poczuciem, iż zetknął się z prawdziwą, fascynującą kulturą żydowską.
